De Historische Kring Eemnes vertelt ….

Historie van de Zuidwend

 

De hier behandelde Zuidwend is niet de school, maar een strook land aan de noordkant van de Eemnesser Vaart. Die strook reikte oorspronkelijk van de Zomerdijk tot de Gooiergracht. De meeste weilanden aan de oostkant van de Wakkerendijk en Meentweg worden begrensd door sloten die van west naar oost lopen. Daarentegen is de verkavelingsrichting van het land op de Zuidwend noord-zuid. Dat blijkt duidelijk uit bijgaand kaartje van 1942 en je kan het goed zien als je op de toren in de Kerkstraat staat. Hoe is dat verschil ontstaan?

Het meeste land van de Eemnesser polder vanaf Baarn tot de vroegere Zuiderzee is ontgonnen in de periode van globaal 1250 tot 1400. Toen werd de veengrond door de ontginnende landbouwers als oost-west lopende stroken grond in gebruik genomen en geschikt gemaakt voor landbouw. De ontginning is begonnen bij Eembrugge. Vervolgens werden noordelijker gelegen delen in fasen ontgonnen. Door de sloten en greppels werden de landerijen droger en daalde de bodem. Vermoedelijk is het land in de loop der eeuwen op sommige plaatsen meer dan 2 meter gedaald. Aan de grens van een gebied van ontginning werd telkens een strook grond niet ontgonnen. Langs die strook werd een wetering gegraven, om het lekwater uit de niet ontgonnen strook af te voeren. Zo’n strook noemde men een zijdwende (zijkering). De Zuidwend was oorspronkelijk zo’n grensstrook en de Eemnesservaart was aanvankelijk een sloot erlangs. De Zuidwend is al ontstaan vóór het jaar 1300. De naam is een verbastering van zijdwende.

Doordat de Zuidwend eerst niet werd ontgonnen, daalde de bodem niet. Het ongebruikte land lag na enige tijd hoger dan het andere land. Misschien heeft men daarom gedacht, dat de Zuidwend was opgeworpen als dijk, om de zuidelijker gelegen landerijen te beschermen tegen stormvloeden. Sedert ongeveer 10 jaar wordt beargumenteerd dat de Zuidwend nooit een dijk is geweest. Lange tijd zal het tamelijk woeste grond zijn gebleven. In 1589 is de wetering langs de Zuidwend verbreed tot de Eemnesservaart. Uit een document van 1651 is geconcludeerd, dat de noord-zuid lopende sloten zijn gegraven als afbakening van kampen land, die al enige tijd werden gebruikt voor het weiden van vee. Lange tijd waren de kerkgemeenschappen van Eemnes-Binnen en -Buiten eigenaar. Zij ontvingen een vergoeding van gebruikers van de kavels. In de twintigste eeuw is de grond verkocht aan particuliere eigenaars.

Bijschrift bij het kaartje als afbeelding:

Dit stukje kaart van 1942 toont de noord-zuid lopende verkaveling van de Zuidwend, die verschilt met de west-oost verkaveling van de rest van de polder.

Related posts