De Historische Kring Eemnes vertelt…. De namen Eemnes-Binnen en -Buiten

Door een besluit in 1811 werden de gemeentes Eemnes-Binnen en Eemnes-Buiten samengevoegd tot één gemeente Eemnes. De plaatsnamen van de twee dorpen bleef men nog lang gebruiken. Ook nu heet de bushalte bij het Dikke Torentje nog Eemnes-Binnen. Van omstreeks 1500 tot heel globaal 1750 waren de namen iets anders. Namelijk Eemnes Binnendijks en Eemnes Buitendijks. Bij mensen van buiten Eemnes was er soms verwarring over de ligging. De kerk van Eemnes-Binnen staat immers buiten de vroegere zeedijk en de kerk van Eemnes-Buiten staat er binnen. Maar wat is dan een goede verklaring?

Volgens een recente publicatie van Historische Kring Eemnes (HKE-2017-3) is de volgende verklaring van de namen de meest waarschijnlijke. Na de stormvloeden van 1409 tot 1433 was de in 1439 ingevoerde naam Bynnendijck voor het zuidelijk gelegen dorp begrijpelijk door verhuizingen van inwoners van Eembrugge naar de westkant van de Wakkerendijk. Omstreeks 1500 ging die naam over in Emenesse Bynnendijcx. Waarschijnlijk was dat, omdat de inwoners zich nauw verbonden voelden met het noordelijker gelegen dorp met stadsrechten, dat in 1352 Emenesse werd genoemd. Vanaf die tijd verlengde men die naam tot Emenesse Buytendijcx, als tegenhanger van Bynnendijcx. In de loop van de 18e eeuw is men in plaats daarvan gaan schrijven Eemnes-Binnen en -Buiten.

In de twintigste eeuw zijn er door historici veel onderzoeken gedaan naar de herkomst van de namen. De eerste publicatie met een verklaring van de twee namen is van 1928. Auteur was de in Den Haag wonende geograaf A.A. Beekman. Dat was op verzoek van de toenmalige dijkgraaf van Waterschap Eemnes. Daarna volgden er meer dan 10 publicaties over dit onderwerp, van verschillende historici. Sedert 1995 is de meest gehoorde en gelezen verklaring, dat de ligging ten zuiden en ten noorden van de Eemnesser Vaart de reden is van de naamgeving Binnen en Buiten. Die is gegeven door Prof. C. Dekker, destijds archivaris  van Het Utrechts Archief. Hij gaf die verklaring omdat de Zuidwend, de strook land aan de noordkant van de Eemnesser Vaart, lange tijd is aangezien voor een afgegraven dijk en een grens van ontginning is geweest. De HKE-publicatie van 2017 verwerpt dat, omdat de Zuidwend geen dijk was en omdat er tussen de Zuidwend en Eemnes-Binnen nog een andere ontginningsgrens lag toen in 1439 de naam Bynnendijck werd gegeven.

Related posts