Canontegel 11 1812 Binnen- en Buitendijk samen één

Per 1 januari 1811 werd het Koninkrijk Holland, dat bestond van 1806 tot en met 1810 onder koning Lodewijk Napoleon, ingelijfd bij Frankrijk. Het bestuur werd daarna helemaal ingericht volgens de Franse praktijk. Er kwamen ‘mairies’ als het equivalent van gemeenten. Het oude gerecht Eemnes Binnendijks (332 inwoners) werd te klein geacht en daarom samengevoegd met het grotere gerecht Eemnes Buitendijks (816). Zie voor de grens tussen beide de dwars gestreepte lijn op de kaart. Op 1 januari 1812 werd de nieuwe ‘municipaliteit’ (gemeentebestuur) van de ‘mairie’ Eemnes geïnstalleerd. Na ruim een jaar was het over met de Franse macht. Veel goed doordachte bestuurlijke vernieuwingen werden niettemin overgenomen, denk aan de burgerlijke stand, metriek stelsel en het kadaster. Hoewel andere gemeentelijke herindelingen wel zijn terug gedraaid, is dat hier niet gebeurd.

Bij deze gelegenheid past het om nog eens op de naamgeving van Eemnes-Binnen en Eemnes-Buiten, of Binnendijk en Buitendijk in te gaan. Er zijn wel een eeuw lang allerhande verklaringen bedacht voor ‘Binnen’ en ‘Buiten’, waarbij het opmerkelijke is dat de kerk van Binnendijk buiten de dijk staat (zeezijde) en die van Buitendijk erbinnen. Rom van der Schaaf heeft het in 2017 allemaal eens op een rij gezet.

Bij de stichting in 1352 (stadsrechten) en afscheiding van Ter Eem heette Eemnes-Buiten eerst Emenesse. Dat was overeenkomstig de oude naam ‘themenesse’ die in 1269 voor het eerst opduikt in archieven. Bij de volgende afscheiding in 1439, waarbij ‘Eembrugge die westside’ als het ‘stadje‘ Binnendijk verderging, waren de inwoners ‘binnen de dijk’ gaan wonen, maar hun kerk kon door omstandigheden alleen buiten de dijk worden gebouwd. In de loop van de eeuwen beïnvloedden de namen elkaar. Emenesse kreeg ‘Buitendijk(s)’ achter de naam en Binnendijk kreeg Emenesse ervoor.

Afbeelding: nr11.tif

Tekening: Rob du Rieu.

Related posts