Toon Wortel, bewaker mobiel erfgoed

Toon Wortel (75), zoon van een op de hoek van de Kerkstraat en Wakkerendijk gevestigde antiquair kwam al in zijn jonge jaren in contact met oude boerenwagens. Zijn vader had een goed contact met het OLM Arnhem en het Boerenwagen Museum te Buren , die trachten de oude gebeeldhouwde boerenwagens van de ondergang te redden. Ze kochten die overal op, maar hadden er al snel veel te veel, zodat veel van die wagens werden door verkocht aan Toons vader. Als jochie mocht hij het fraaie snijwerk van die wagens schoonmaken, repareren èn bewonderen. “Zo mooi en zo kunstig, zoals die wagenbouwers dat allemaal hadden uitgesneden! Ik had al vroeg het idee dat ik wat met mijn handen wilden doen en bezocht de ambachtsschool in Bussum om op 15-jarige leeftijd de bouw in te gaan als timmerman. Werken met hout heeft mij altijd geboeid en hierin zocht ik altijd de extremen op. De moeilijkste klussen, zoals het bouwen van trappen. Honderden heb ik er gebouwd en hoe gecompliceerder hoe mooier”.

Toon kocht een oud huisje aan de Wakkerendijk, sloopte het en bouwde eigenhandig een schitterend nieuwe woonhuis. Stenen van een oude kerk uit Friesland werden samen met zijn schoonvader afgebikt en na ophoging van het perceel ontstond het nieuwe woonhuis, no. 6,  met fraaie balken en prachtige houten elementen.

“Die oude boerenwagens bleven mij fascineren. Ik ging mij er in verdiepen en besloot dat ik er zelf een wilde bouwen. Uiteindelijk heb ik er een helemaal opgemeten en uitgetekend ( in Toons huis staat een prachtige oude tekentafel met dito machine). Ik moest echt alles uitvinden, zoals het maken van de wielen. Een oude wagenmaker, die ik vroeg om advies vond jammer genoeg dat het een uitstervend vak was en dat het dat maar moest zijn. Ik kon dat niet accepteren. Hout bewerking had na 45 jaar geen geheimen meer voor Toon, maar wagenbouw wel, dus met schade en schande aan de slag. De eerste boerenwagen kostte mij meer dan 2000 uur werk. Inmiddels heb ik mijn zesde wagen voltooid en die vergde “slechts” 1500 uur. Alle zes staan in Toons museum in een schuur achter het Dikke Torentje. Het mooiste is het houtsnijwerk waarmee deze wagens van voor, achter, opzij en zelf onder mee zijn verfraaid. Ik sta soms nog versteld van hoe ik mij die houtsnijkunst eigen heb gemaakt. Dankbaar werk”.

Toon heeft al zijn ambachtelijke kunst en ervaring geboekstaafd in een in eigen beheer uitgegeven kloek boekwerk “De Kunst van het wagenmaken” voorzien van prachtige foto’s (270) en 27 pagina’s detailtekeningen. Dit boek is te koop voor € 40 bij Toon Wortel via de mail toonwortel@gmail. com

Related posts