De Historische Kring Eemnes vertelt Zomertijd in Eemnes

In ons dagelijks leven is het bepalen van de tijd zo vanzelfsprekend, maar feitelijk is tijd een relatief begrip. Wat is ‘tijd’ ?

In de oudheid werd het dagritme flexibel aangepast aan de lengte van de periode van de dag dat het licht was. Daarna hebben we aan  de hand van licht en donker, de stand van de zon en de maan afspraken gemaakt over de indeling van onze tijd in jaren, maanden, dagen, uren, minuten, seconden, ja zelfs over delen van seconden.

Geen  wonder dat er verfijnde elektronische apparatuur aan te pas moet komen om de tijd exact te bepalen. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt hoe de tijd overal ter wereld te hanteren.

Dat was in de periode toen de elektronische technologie nog niet bestond wel anders. De tijden die uurwerken aangaven waren toen vaak verschillend. Voor besloten gemeenschappen en kleine dorpen zal het weinig hebben uitgemaakt of hun torenklok een kwartier voor of achter liep. Echter toen de mensen meer mobiel werden en zich gingen verplaatsen was tijdverschil nog wel eens lastig.

Ook in ons land werd moeite gedaan om de uurwerken in openbare gebouwen en van torens gelijk te laten lopen. Naarmate de tijdsaanduiding meer betrouwbaar en algemeen werd raakten de mensen hiermee vertrouwd. Dat zorgde voor een stukje ordening en structuur in het leven van velen.

In 1916 werd voor de eerste maal de zomertijd in Nederland ingevoerd. Na afloop van de 1e Wereldoorlog in 1918 werd deze weer afgeschaft.

De schrik bij met name de boerenbevolking was dan ook groot toen de regering in 1923 opnieuw besloot om voor het hele land een zomertijd in te voeren. Onze agrariërs waren bang dat dit een negatief effect op de melkopbrengst van de koeien zou hebben. Men kon de natuur toch niet dwingen door de klok een uur te verzetten, als gevolg waarvan de koeien op andere tijden moesten worden gemolken? Velen waren daar tegen.

De agrariërs in Eemnes, maar ook in buurgemeenten, bespraken dit probleem en via de gemeenteraad werd geprobeerd deze regeling niet voor Eemnes in te voeren.  In de raadsvergadering van 18 mei 1923 vroeg het raadslid de heer de Bruijn in de rondvraag om de klokken in Eemnes op de bestaande tijd te houden. De burgemeester antwoordde, dat de Minister van Binnenlandse Zaken het bij wet vastgelegd had dat de zomertijd in het hele land moest worden ingevoerd en dat per 1 juni de klokken zouden worden verzet.

Op een andere vraag van de heer Stoutenburg of de gemeente dan in ieder geval de aanvangstijd van de scholen kon veranderen (waarschijnlijk hielden de meeste boeren de oude melktijd aan en konden de kinderen die daarbij moesten helpen, niet op tijd op school komen), werd door de burgemeester ontkennend geantwoord. De scholen stonden immers onder het gezag van de schoolbesturen, die dit zelf konden regelen.

Zo werd dus ook in Eemnes de zomertijd, zij het met enig tegenstribbelen, in 1923 ingevoerd.

Na de 2e Wereldoorlog in 1946 werd de zomertijd weer afgeschaft en in 1977 opnieuw ingevoerd. De reden hiervan was de oliecrisis met als doel langer gebruik te maken van het zonlicht en hiermee energie te sparen.

Deze tijd ligt alweer even achter ons en de vraag is nog steeds of het invoeren van zomertijd voordelen heeft. De meningen zijn verdeeld. Feit is wel dat het RIVM in 2019 op basis van studies heeft geconcludeerd dat het afschaffen van de zomertijd en het hanteren van een vaste tijdinstelling voor het hele jaar in zijn algemeenheid beter is voor de gezondheid.

Zo blijkt dat de discussies, die er 100 jaar geleden ook al waren, over het jaarlijks invoeren van de zomertijd nog niet zijn verstomd, in tegendeel.

Related posts